Podgorica je prostor na kojem su se kroz istoriju smjenjivale različite civilizacije, pa se na njenoj teritoriji i danas mogu vidjeti ostaci gradova i utvrđenja koja potiču iz ilirskog, rimskog, srednjovjekovnog i osmanskog perioda. Ovi lokaliteti nisu samo arheološki tragovi, već i važna turistička mjesta koja povezuju prirodu i istoriju u jedinstven doživljaj. U nastavku su predstavljene najvažnije tvrđave i stare gradske cjeline opštine Podgorica.
STARA VAROŠ Stara varoš je najstariji sačuvani dio Podgorice, čije se formiranje vezuje za period osmanske uprave, uglavnom od 15. do 19. vijeka. Nastajala je kao trgovačko i zanatsko jezgro grada, sa gusto raspoređenim kućama, uskim ulicama i objektima koji su pratili tradicionalni način gradnje tog vremena. Tokom dugog perioda bila je glavni dio grada, gdje su se nalazili zanati, trgovina i administracija. Danas je Stara varoš kulturno-istorijska zona u kojoj se može vidjeti slojevitost prošlosti Podgorice. Poseban simbol ovog prostora je Sahat-kula, podignuta u osmanskom periodu. Kula je služila kao gradski sat i orijentir stanovnicima, a danas je jedan od najprepoznatljivijih simbola stare Podgorice. Iako je grad oko nje moderan, Stara Varoš je sačuvala svoj mirniji, starinski izgled i daje Podgorici poseban istorijski karakter.
TVRĐAVA DEPEDOGEN / RIBNICA Tvrđava Ribnica je jedno od najstarijih istorijskih mjesta u Podgorici, smješteno na ušću rijeke Ribnice u Moraču, u samom centru grada. Ovaj prostor se koristio još u antičkom i srednjovjekovnom periodu zbog svog veoma važnog položaja, ali se najčešće vezuje za osmansko doba. U 15. vijeku na ovom mjestu postojalo je utvrđenje poznato kao Depedogen, mala vojna tvrđava koja je služila za kontrolu ulaza u grad i okolnih puteva. Vremenom, kroz ratove, rušenja i prirodne promjene, tvrđava je izgubila svoju funkciju i danas su ostali samo fragmenti zidina i temelja. Danas je Tvrđava Ribnica otvoren i miran prostor koji više djeluje kao arheološki lokalitet nego klasična tvrđava. Nije u potpunosti rekonstruisana, što joj daje autentičan i sirov istorijski izgled. Za turiste, ovo mjesto nudi ostatke starih kamenih zidina i temelja , spoj rijeka Ribnice i Morače , šetalište Skaline uz rijeku i mirnu atmosferu u samom centru grada.
ANTIČKI GRAD DUKLJA Duklja (Doclea) je jedan od najvažnijih arheoloških lokaliteta u blizini Podgorice, smješten svega nekoliko kilometara od centra grada, na ušću rijeke Zete u Moraču. To je bio antički rimski grad koji je nastao u 1. vijeku nove ere. Ime je dobio po ilirskom plemenu Dokleata, koje je živjelo na ovom prostoru prije dolaska Rimljana. Tokom rimskog perioda, Duklja je brzo razvijena i postala važan gradski centar sa razvijenom administracijom i trgovinom. Grad je imao tipičan rimski izgled: ulice su bile raspoređene u pravilnoj mreži, postojao je forum kao glavni trg, hramovi, terme (javna kupatila), vodovod i gradske zidine. U svom vrhuncu, smatra se da je mogao imati i značajan broj stanovnika i da je bio jedan od važnijih centara u regionu. Od 4. vijeka počinje postepeni pad grada, naročito nakon prodora Gota i kasnijih istorijskih promjena. Vremenom je Duklja napuštena, a njeni ostaci su propadali, dok je kamen korišćen za izgradnju novih naselja u okolini. Danas je Duklja arheološki park na otvorenom gdje posjetioci mogu vidjeti ostatke rimskih ulica i temelja kuća, forum (glavni gradski trg) , terme (kupatila), dijelove gradskih zidina I ostatke ranohrišćanskih objekata Duklja je posebno zanimljiva jer se nalazi u prirodnom okruženju pored rijeka, pa posjeta daje osjećaj kako je izgledao život u rimskom gradu prije skoro 2000 godina, a sve to na samo nekoliko minuta vožnje od modernog Podgorice.
TVRĐAVA MEDUN Medun je jedno od najstarijih utvrđenja na prostoru Crne Gore, čiji počeci se vezuju za ilirski period (više vijekova prije nove ere). Kasnije su ga koristili Rimljani, a u srednjem vijeku je ponovo utvrđivan i prilagođavan odbrambenim potrebama. Zahvaljujući svom položaju na uzvišenju, Medun je imao odličnu kontrolu nad okolinom, što ga je činilo važnim vojnim uporištem kroz istoriju. Posebnu vrijednost Meduna predstavlja i činjenica da je to rodno mjesto vojvode Marka Miljanova, poznate istorijske ličnosti iz 19. vijeka. Danas su vidljivi ostaci zidina i utvrđenja, ali i dio kasnijih objekata vezanih za naselje .Danas Medun predstavlja izletničko mjesto sa jakim istorijskim značajem i izuzetnim pogledom na dolinu Podgorice. Pogodan je za posjetu, fotografisanje i upoznavanje sa starom istorijom Kuča i šireg područja. Tvrđave i stari gradovi opštine Podgorica predstavljaju važan dio njenog identiteta i svjedoče o dugom i složenom istorijskom razvoju ovog prostora. Od ilirskih utvrđenja na Medunu, preko rimskog grada Duklje, srednjovjekovne Ribnice i osmanske Stare varoši, pa sve do prirodnih lokaliteta koji ih okružuju, jasno se vidi kontinuitet života koji traje hiljadama godina. Iako je Podgorica danas savremen i dinamičan grad, ovi lokaliteti čuvaju sjećanje na njene početke i pružaju posjetiocima priliku da u kratkom vremenu “proputuju” kroz različite epohe. Svako od ovih mjesta ima svoju priču, svoj značaj i poseban ambijent koji ga izdvaja. Zato posjeta ovim lokalitetima nije samo turistički obilazak, već i susret sa prošlošću koja je oblikovala današnju Podgoricu.